ΠΡΟΑΓΕΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟ Ο ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΌΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΙΑ;

Προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα της καλής συναδέλφου και διαδικτυακής φίλης Αριστέας πάνω σε ένα πολύ δύσκολα διαπραγματεύσιμο θέμα μέσω της άβολης ηλεκτρονικής αλληλογραφίας-επικοινωνίας.

Για να απαντήσω και στα δύο σου ερωτήματα και πιθανώς και σε άλλα χρειάζεται να περιγράψω κάπως την ιστορική εξέλιξη της ανθρωπότητας μέσα στο πλαίσιο της εξέλιξης της ζωής στη Γη και στο Σύμπαν γενικότερα, με βάση την επικρατούσες και σε αρκετές περιπτώσεις τεκμηριωμένες επιστημονικές θεωρίες.

Παρουσίασα ήδη την πρότασή μου για την υιοθέτηση του διαλεκτικού υλισμού ως της πιο επαρκούς και συνεπούς ως τώρα για την περίοδο που ζούμε, επιστημονικής μεθόδου προσέγγισης της γνώσης-αλήθειας, σε σχέση με το Σύμπαν, την φύση, τη ζωή, τον άνθρωπο, της κοινωνία, τη νόηση:

Θα προσπαθήσω (θέλει λίγο υπομονή δυστυχώς η εκ του διαδικτύου επικοινωνία) μέσα από την παρουσίαση των 3 αρχών του, να απαντήσω έμμεσα και στις ερωτήσεις σου

1. Ο ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΛΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΘΕΤΩΝ

Πηγή και εσωτερικό περιεχόμενο της διαδικασίας της εξέλιξης στη φύση και την κοινωνία είναι η ενότητα και η πάλη των αντιθέτων.

Διανοητές του διαλεκτικού υλισμού (πχ Β. Λένιν) θεωρούσαν τις  εσωτερικές αντιθέσεις μέσα στα αντικείμενα της φύσης, την αιτία πυροδότησης όλων των διαδικασιών της εξέλιξης σε κάθε επίπεδο, (από το βιολογικό ως το κοινωνικό κλπ)

 «Στην κυριολεξία η διαλεκτική - έγραφε - είναι η μελέτη της αντίφασης που υπάρχει στην ουσία των αντικειμένων».

Η πάλη των αντιθέτων αποτελεί ιδιαίτερο είδος αλληλουχίας και αλληλοκαθορισμού των φαινομένων και η αιτία της βρίσκεται στην αντιφατικότητα των φαινομένων και στην αλληλεπίδρασή τους.

Οι αντιτιθέμενες, η μία στην άλλη, πλευρές, δυνάμεις, τάσεις των φαινομένων, συγκροτούν από την μια στην ενότητά τους τα ίδια τα φαινόμενα, αποτελούν δε από την άλλη με την σύγκρουσή τους, την αιτία της εξέλιξής τους, της ιστορικής τους δηλ προόδου.

Αυτά τα δύο αποκλείουν και συνάμα καθορίζουν το ένα το άλλο.

Η διαλεκτική, δηλαδή, εξετάζει το κάθε πράγμα ως άθροισμα και ενότητα των αντιθέτων, αντίθετα προς τη μεταφυσική που απορρίπτει τις εσωτερικές αντιθέσεις της εξέλιξης της φύσης και της κοινωνίας και άρα δέχεται μόνο την έξωθεν παρέμβαση από κάτι απροσδιόριστο, με ελέγξιμο, μη εξηγήσιμο, υπερβατικό.

Η πάλη των αντιθέτων, που ενυπάρχει στα αντικείμενα και στα φαινόμενα, είναι αντικειμενική νομοτέλεια όλου του υλικού κόσμου, είναι η κινητήρια δύναμη για κάθε διαδικασία εξέλιξης. Στη φύση, και πιο ειδικά στην κοινωνία, πάντα υπάρχουν εσωτερικές αντιθέσεις, που εμφανίζονται και αντικατοπτρίζονται στα αντικείμενα και στα φαινόμενα της. Στην αλληλεπίδραση αυτών των αντιθέτων καθοριστικός είναι ο ρόλος των εσωτερικών αντιθέσεων.

Τι λογής, όμως, είναι αυτή η πάλη των αντιθέτων μέσα στο κάθε παρατηρούμενο φαινόμενο;

Στο ερώτημα αυτό η σύγχρονη φυσική δίνει απάντηση, με ένα απλοϊκό τρόπο,(κατανοητό από όσους έχουν τη στοιχειώδη μέση εκπαίδευση) διαπιστώνοντας π.χ., ότι στον πυρήνα του ατόμου δρουν αντίθετες δυνάμεις - οι δυνάμεις της έλξης και της απώθησης. Έτσι ο πυρήνας και το περίβλημα του ατόμου βρίσκονται σε σχέση αντίφασης, διότι ο πυρήνας είναι φορτισμένος θετικά, ενώ το περίβλημα, που αποτελείται από ηλεκτρόνια, είναι φορτισμένο αρνητικά. Αυτή η ενότητα, η συνύπαρξη τους κι η αντίθεσή τους, αποτελεί την κινητήρια αιτία της δράσης των ατόμων μεταξύ τους που δημιουργούν τους χημικούς δεσμούς (Χημεία) και εν τέλει συγκροτούν τον υλικό κόσμο και την διαρκή εξέλιξη του.

Στον ενόργανο κόσμο οποιοσδήποτε ζωντανός οργανισμός σε κάθε στιγμή του χρόνου παραμένει ο ίδιος, διατηρεί την ποιοτική του προσδιοριστική ταυτότητα, (πχ επί 55+ χρόνια είμαι ο Γιώργος) ταυτόχρονα όμως είμαι και σε κάθε στιγμή διαφορετικός, (αλλιώτικος Γιώργος) επειδή λόγω της ακατάπαυστης εναλλαγής με τις λειτουργίες της αφομοίωσης και της ανομοίωσης των ουσιών ανανεώνεται το σώμα μου όλη την ώρα και όχι μόνο, αλλά και η συνείδηση μου, η αντίληψή μου για τον κόσμο, καθώς εμπλουτίζονται διαρκώς οι εκ των προσλαμβανόμενων αισθητηρίων πληροφορίες που λαμβάνω και η επεξεργασία τους από τις διαρκώς μεταβαλλόμενες βιοχημικές λειτουργίες μέσα στον εγκέφαλό μου.

Στην κοινωνία οι αντιτιθέμενων υλικών συμφερόντων τάξεις, ομάδες κοινωνικά στρώματα απαρτίζουν την κοινωνική ζωή της, τα αντίθετα στο εσωτερικό της. Ενότητα, λοιπόν των αντιθέτων σημαίνει ότι αυτά αποτελούν τις αναπόσπαστες πλευρές ενός κοινωνικού φαινομένου και ότι αυτά αλληλοκαθορίζονται. Τα αντίθετα, δηλαδή δεν μπορούν να υπάρξουν το ένα χωρίς το άλλο ούτε είναι δυνατόν, λ.χ., να νοηθεί το ένα αντικείμενο ή το άλλο φαινόμενο έξω από την ενότητά του. Δεν είναι δυνατό, δηλαδή, να χωριστεί ο βόρειος πόλος του μαγνήτη από το νότιο ή να υπάρχει αφομοίωση χωρίς την ανομοίωση.

Ακόμη η ενότητα των αντιθέτων εκδηλώνεται και με το ότι κάτω από ορισμένες συνθήκες οι αντίθετες πλευρές ισορροπούν. Η ισορροπία είναι σχετική, προσωρινή, στην πορεία της ανάπτυξης διαταράσσεται, πράγμα που οδηγεί στην εξαφάνιση ενός πράγματος και στην εμφάνιση ενός άλλου με μία καινούρια ενότητα των αντιθέτων.

Για παράδειγμα, στο νεαρό ζωικό οργανισμό επικρατεί η διαδικασία της αφομοίωσης, αργότερα στην ώριμη ηλικία η αφομοίωση και η ανομοίωση ισορροπούν, ενώ στη γεροντική ηλικία επικρατεί η διαδικασία της ανομοίωσης. Κι αν η ενότητα είναι με μια έννοια σχετική, (τόνιζε ο Λένιν), η διαπάλη τους αντίθετα είναι ανειρήνευτη, είναι απόλυτη, όπως απόλυτη είναι η ανάπτυξη και η κίνηση.

Η πάλη αυτή, λοιπόν, των αντιθέτων προωθεί την κίνηση και την εξέλιξη των φαινομένων, αποτελώντας και την κύρια πλευρά της αντίφασης.

Ετσι, π.χ., η κίνηση των πλανητών γύρω από τον ήλιο και η σταθερότητα του ηλιακού συστήματος είναι αποτέλεσμα της βαρυντικής ελκτικής δύναμης, που από την μια τους έλκει να συγχωνευτούν πάνω στον βαρύτερο ήλιο ενώ από την άλλη αυτή η έλξη τους δίνει μια περιστροφική τροχιά γύρω από αυτόν που αναπτύσσει λόγω αδράνειας μια φυγόκεντρο φαινομενική δύναμη που έχει την τάση να τους απομακρύνει στο διάστημα. Προϋπόθεση, λοιπόν, για την ύπαρξή τους είναι η αντιφατική αλληλεπίδραση των αντιθέτων αυτών παραγόντων.

Στον έμβιο κόσμο η ενότητα των αντιθέτων είναι η αλληλεπίδραση της κληρονομικότητας και της μεταβλητότητας των αντιθέτων τάσεων και ιδιοτήτων στην ανάπτυξη του οργανισμού. Χάρη, δηλαδή, στην κληρονομικότητα ο οργανισμός διατηρεί τα χαρακτηριστικά του γνωρίσματα, χάρη όμως στη μεταβλητότητα διατηρεί και την ικανότητά του για ανανέωση και προσαρμογή.

Ακόμη, κινητήρια δύναμη ανάπτυξης των εκμεταλλευτικών κοινωνιών είναι η πάλη των τάξεων, γιατί μόνο μ' αυτή πραγματοποιείται το πέρασμα σε ένα ανώτερο κοινωνικό σύστημα.

Αλλά και στη γνώση, η αντίφαση, π.χ., μεταξύ αντικειμενικού και υποκειμενικού, σχετικού και απολύτου κλπ. είναι μορφές της πάλης των αντιθέτων.

Εξάλλου, οι αντιθέσεις δεν είναι αμετάβλητες και αποστεωμένες, αλλά αναπτύσσονται και περνούν από στάδια, όπως είναι το αρχικό στάδιο της απλής διαφοράς, το στάδιο του αντιθέτου που είναι στάδιο της αναπτυγμένης αντίφασης, και το στάδιο της σύγκρουσης, όπου η αντίφαση φτάνει στο έπακρο.

Σημαντικό να τονιστεί εδώ ότι η υλιστική διαλεκτική κάνει διάκριση στην κοινωνία

ανάμεσα σε ανταγωνιστικές αντιθέσεις και σε μη ανταγωνιστικές αντιθέσεις.

Οι ανταγωνιστικές, εξαιτίας της ύπαρξης εχθρικών υλικών δεδομένων-τάσεων, μπορούν να λυθούν μόνο με έκρηκτικό, βίαιο τρόπο (πχ επαναστατικό, με την κατάλυση των εκμεταλλευτικών κοινωνικών σχέσεων),

ενώ οι μη ανταγωνιστικές, χάρη στην απουσία εχθρικών τάξεων (όπως προβλέπεται πχ στην αναπτυγμένη σοσιαλιστική κοινωνία) μπορούν να λυθούν έγκαιρα χωρίς ρήξη, με βάση τη στερέωση και την παραπέρα ανάπτυξη της κριτικής, του ελέγχου, της δημιουργικής σύνθεσης, της παλλαϊκότητας της συμμετοχής στη λήψη των αποφάσεων.

Σε ένα ανώτερο κοινωνικό επίπεδο, που θα έχει πια καταργήσει (λέμε τώρα) τον κύριο εκμεταλλευτικό χαρακτήρα του (φάση αναπτυγμένης σοσιαλιστικής κοινωνίας*)  ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα των αντιθέσεων και η σπουδαιότερη ιδιομορφία των αντιφάσεων, θα είναι πια ο μη ανταγωνιστικός τους χαρακτήρας,  γι' αυτό με το μέρος του καινούριου,  θα τάσσεται η συντριπτική πλειοψηφία του λαού. Αυτό το νέο που θα αντιπαλεύει το ξεπερασμένο και θα τείνει προς τη λύση των αντιφάσεων του όχι πια με τη ταξική επαναστατική σύγκρουση, αλλά με την κριτική και την αυτοκριτική, την ιδεολογική ενότητα καθώς και με ολοένα διαφορετικούς καινούριους και άγνωστους ακόμη τρόπους λύσης των διαρκώς αναπτυσσόμενων (μη ανταγωνιστικών πια) νέων αντιθέσεων.

 

2. Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΑΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΟΣΟΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΕ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ

Οι μικρές ποσοτικές αλλαγές, (συνεπεία της ενότητας και της πάλης των αντιθέτων)

που συσσωρεύονται αργά σιγά, βασανιστικά αργά πολλές φορές, σε όλες τις φυσικές διαδικασίες (και στις κοινωνικές εννοείται) οδηγούν πέραν ενός συγκεκριμένου ορίου συσσώρευσης, σε μια «μεταμόρφωσή» τους σε μια νέα φάση-κατάσταση, σε αυτό που περιγράφεται ως ποιοτική αλλαγή και αποτελεί έναν από τους πιο γενικούς νόμους της εξέλιξης της φύσης (και της κοινωνίας).

Ο διαλεκτικός υλισμός δέχεται δηλ ότι η διαδικασία της εξέλιξης είναι το πέρασμα από κατακλυσμιαία πολλές (σε μεγάλο βάθος χρόνου) και ταυτόχρονα ασήμαντες ποσοτικές αλλαγές σε ποιοτικές αλλαγές, που χαρακτηρίζονται πια ως ριζικές αλλαγές γιατί έχουν αποκτήσει νέα διαφορετικά χαρακτηριστικά δηλαδή αλλαγές, που επέρχονται με μορφή ποιοτικού άλματος, περάσματος από την παλιά ποιοτική κατάσταση στην καινούρια.

Κάθε διαδικασία εξέλιξης, παρά τις επί μέρους παλινδρομήσεις που μπορεί να εμφανίζει, τα πισωγυρίσματα ή την πολύ μακρά περίοδο που δεν αποτυπώνεται με σαφή τρόπο η κίνηση προ τα μπρος, προς την εξέλιξη, προ το νέο.

(εδώ απαντιέται γιατί το τέλμα που μοιάζει ως τέτοιο, στην πραγματικότητα δεν είναι, αφού οι αφανείς στο εσωτερικό του ζυμώσεις συνεχίζουν να κουβαλούν τις απειροελάχιστες ποσοτικές μεταβολές που φέρνουν κοντύτερα το ποιοτικό άλμα)

Κάθε διαδικασία εξέλιξης λοιπόν, πρέπει να τη βλέπουμε από μακριά, στην μεγάλη της εικόνα, στο συνολικό ιστορικό της χρόνο, όπου αποτυπώνεται πάντοτε  μέχρι τώρα, η κατεύθυνση προς μια ανοδική πορεία.

(αυτό δείχνουν όλα τα επιστημονικά δεδομένα σε όλους τους τομείς)

Το πέρασμα σε νέα ποιότητα κατά το άλμα συνίσταται στη διακοπή πια του βαθμιαίου και δεν απέρχεται τυχαία αλλά νομοτελειακά, ως το αναπόφευκτο αποτέλεσμα συσσώρευσης μεγάλου , πολύ μεγάλου αριθμού ποσοτικών αλλαγών.

Στη φύση συντελείται με άλματα το πέρασμα από τη μία στην άλλη κατάσταση, όπως, π.χ., στην περίπτωση της θέρμανσης του νερού όπου η ποσοτική συσσώρευση θερμότητας, το  ζεσταίνει βαθμιαία, αλλά πέραν ενός ορίου, πχ 100 βαθμοί κελσίου, επιφέρει την υπέρβαση της βαθμιαίας μεταβολής ως ποιοτική αλλαγή του βρασμού του.

Ή της ψύξης του νερού, όπου η σταδιακή πτώση της θερμοκρασίας του το κρυώνει σταδιακά, ενώ πέραν ενός ορίου πχ 0 βαθμοί κελσίου του αλλάζει την ποιότητα, το κρυσταλλοποιεί σε πάγο.

Στην κοινωνία κατ’ ανάλογο τρόπο η καθημερινή βασανιστική πολύχρονη ενότητα και πάλη των αντιθέτων στο εσωτερικό της, κυρίως των παραγωγικών δυνάμεων και των παραγωγικών σχέσεων, ο καθημερινός δηλ τρόπος παραγωγής, με τις  μικρές και μεγάλες αλλαγές που εφαρμόζονται διαρκώς σε αυτόν αλλά και η ασίγαστη ταξική σύγκρουση (αφανείς ή και οργανωμένες δυνάμεις που δρουν ακούραστα στο εσωτερικό τους), έφερε την ποσοτική συσσώρευση που πέραν ενός ορίου (φάση της επαναστατικής κρίσης της κοινωνίας) πραγματοποίησαν μέσω του ποιοτικού άλματος των επαναστάσεων, την εξέλιξη της σε μια ανώτερη εξελικτικά ποιότητα. (πχ του καπιταλισμού έναντι της φεουδαρχίας)

Οι εκρηκτικές αυτές φάσεις ποιοτικής αλλαγής σε μια κοινωνία, οι επαναστάσεις μετασχηματισμού δηλ του κοινωνικού προτύπου της, αποτέλεσαν και αποτελούν την ατμομηχανή της ιστορίας, τις εμφανείς κινητήριες δηλαδή δυνάμεις της.

Το επόμενο όριο ποιοτικής μεταβολής για την κοινωνία μας στην οποία βασιλεύει πια ο καπιταλισμός (η επαναστατική κρίση δηλ της σημερινής κοινωνίας) αν και αναμένεται με βεβαιότητα ο ερχομός του με βάση το διαλεκτικό υλισμό με, δυστυχώς δεν μπορεί να προβλεφθεί από κανέναν  με ακρίβεια ούτε το πότε ούτε το πώς θα γίνει, μιας και δεν πρόκειται για προφητεία αλλά για επιστημονική προσέγγιση, που επιβεβαιώνεται μονάχα όταν πειραματικά επαληθευτεί.

Φυσικά δεν είμαστε αβοήθητοι ούτε εγκαταλελειμμένοι στο έλεος της απροσδιοριστίας και της παραλυτικής αβεβαιότητας, αφού η ιστορικότητα ως βάσει άντλησης παραδειγμάτων, δεδομένων,  πληροφοριών και της κατεύθυνσης της εξέλιξης ως τώρα, μας τροφοδοτούν με μια ικανοποιητική εικόνα για την κατεύθυνση του νέου επερχόμενου ποιοτικού άλματος.

Αρωγοί σε αυτό είναι αφενός το βάθεμα της αδυναμίας του σύγχρονου καπιταλισμού να εξασφαλίζει με ομαλό τρόπο την κανονικότητα του, τα μόνιμα πλέον κρισιακά φαινόμενα που τον ταλανίζουν, (μόνιμη οικονομική κρίση, περιβαλλοντική κρίση, υγειονομική κρίση, κρίση αξιών πολιτιστική παρακμή, άνοδος του ανορθολογισμού κλπ.  Κλπ.) που πάντα παρατηρούνταν ιστορικά πριν εκδηλωθεί το νέο ποιοτικό άλμα, σαν το συριγμό που παρατηρείται πριν την εκδήλωση του βρασμού στο νερό.

Αρωγός αφετέρου είναι η συμπυκνωμένη γνώση των ιστορικών δεδομένων και η συνειδητή δράση για την υποβοήθηση της γέννησης του νέου, μέσα από την οργάνωση του νέου κινητήριου μοχλού κοινωνικής εξέλιξης, σήμερα που δεν είναι άλλος από το επαναστατικό υποκείμενο του σύγχρονου κόσμου της εργασίας.

Αν διαβάσει κανείς  τον Τολστόι μπορεί να αναγνωρίσει  στοιχεία βαλτώματος και παρακμής σε όλα τα επίπεδα στη προεπαναστατική τσαρική Ρωσία.

Ο μεσαίωνας και όλη αυτή η υπεχιλιόχρονη βασανιστική πορεία του, με όλη την φαινομενική στασιμότητα και οπισθοδρόμηση προς την αναγέννηση, την έκρηξη των επιστημών της τεχνολογίας την αλλαγή εν τέλει του κοινωνικού προτύπου μέσα από τις κοινωνικές επαναστάσεις με την ηγεσία της νέο ανερχόμενης τότε αστικής τάξης.

Όλα τα παραπάνω συγκροτούν αυτό που περιγράφεται ως «ιστορική αισιοδοξία» και  δεν ταυτίζεται με ότι περιγράφει ο όρος της προσωπικής αισιοδοξίας η κινείται στα αντικειμενικά και προσωπικά δεδομένα του ενός μόνο ανθρώπου, αλλά αποτελεί υπερσύνολο της.

 

 

3. Η ΑΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΝΗΣΗΣ

Ο νόμος της διαλεκτικής άρνησης συνίσταται στο ότι το καινούριο παίρνει τη θέση του παλιού, δηλαδή το ένα στάδιο αντικαθιστά το άλλο.

Άρνηση, δηλαδή, ονομάζεται η διαδικασία του περάσματος από το παλιό στο καινούριο. Η άρνηση έχει καθολικό χαρακτήρα, προσιδιάζει δηλαδή σ' οποιαδήποτε ανάπτυξη στη φύση και στην κοινωνία. Πέφτοντας, π.χ., στη γη ο σπόρος φυτρώνει με την επίδραση της θερμότητας και της υγρασίας και από αυτόν αναπτύσσεται το φυτό που αποτελεί άρνηση του σπόρου.

Έτσι η ενηλικίωση του παιδιού επιφέρει την άρνηση των γονέων του, ή η δημιουργική αμφισβήτηση μια μεθοδολογίας πχ στη γεωργία επιφέρει το ξεπέρασμά της και την εισαγωγή της καινοτομίας.

Ο σοσιαλισμός ως τρόπος κοινωνικής οργάνωσης λοιπόν αποτελεί την άρνηση του καπιταλισμού.

Η άρνηση έχει την αιτία της στην ενότητα και την πάλη των αντιθέτων που ενυπάρχουν στα φαινόμενα, αλλά η ίδια η άρνηση αποτελεί τη λύση της εσωτερικής αντίφασης με την υπερνίκηση της παλιάς, συντηρητικής πλευράς με την επικράτηση της καινούριας προοδευτικής πλευράς.

Έτσι η ανάπτυξη αποτελεί τη διαδικασία όπου το παλιό υποβάλλεται συνεχώς σε άρνηση και αντικατάσταση από το καινούριο. Δίχως αυτό δεν υπάρχει ανάπτυξη.

Δεν υπάρχει όμως αγεφύρωτο χάσμα μεταξύ του παλιού και καινούριου αφού διαλεκτική άρνηση διατηρεί ό,τι καλύτερο υπήρξε στο παλιό, αν και η διαδικασία δε συντελείται σχεδόν ποτέ με απόλυτα καθαρή μορφή.

Μπορεί δηλαδή να διατηρηθούν και να επιβιώνουν να συνυπάρχουν και αρνητικά υπολείμματα του παλιού, που βαθμιαία όμως μαραίνονται και ξεπερνιούνται

(π.χ. επιβίωσαν και επιβιώνουν ακόμη μισο φεουδαρχικές μορφές παραγωγής ακόμη σε σημεία του πλανήτη μας ή ο θεσμός των βασιλέων και των ευγενών στο καπιταλισμό, ή η επιβίωση της σύγχρονης δουλείας με σαφή όμως πιο εξασθενημένα χαρακτηριστικά)

Κατ΄ αναλογίαν  επιβίωσαν αρκετά καπιταλιστικά στοιχεία:  η έννοια της εμπορευματικής παραγωγής, και αξίας, η μικρή αγορά, η ατομική μικρο-ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής στην πρώτη και πρώιμη απόπειρα σοσιαλιστικής κοινωνίας μετά την Σοβιετική επανάσταση το 1917

Και θα παραμένουν τέτοια καπιταλιστικά στοιχεία και στις επόμενες (σχεδόν νομοτελειακά αναμενόμενες) απόπειρες της ανθρωπότητας προς το σοσιαλισμό, στη συνείδηση μερικών ανθρώπων ακόμη κι όταν θα ζουν εντός της νέα σοσιαλιστικής πραγματικότητας.

Το κάθε καινούριο, αναπτυσσόμενο, θα γίνει παλιό, αργά ή πολύ αργά.

Έτσι, νόμος της ανάπτυξης, φέρνει διαρκώς τη νέα άρνηση της προηγούμενης άρνησης, την διαρκή εξέλιξη δηλ που στη μελλοντική σοσιαλιστική κοινωνία δε θα γίνεται όπως επιγράφτηκε με εκρηκτικό επαναστατικό τρόπο από κάποια καταπιεσμένη τάξη οργανωμένη σε επαναστατικό υποκείμενο, μιας και δεν θα υπάρχουν οργανωμένες με υλικά συμφέροντα τέτοιες τάξεις , αλλά με την ελεύθερη συναγωνιζόμενη κριτική και δημιουργική αμφισβήτηση και άρνηση του παλιού, στο κοιλοπόνεμα του κάθε φορά νέου σταδίου ανάπτυξης της κοινωνίας.

Με αυτά τα δεδομένα θεωρώ λοιπόν πως η κοινωνική εξέλιξη συνεχίζεται, όχι γραμμικά μα με μέγιστα και ελάχιστα (σαν καρδιογράφημα) και με σαφώς ανοδικά χαρακτηριστικά.

Θωρώντας την λοιπόν, με αυτήν την οπτική, συνολικά μέσα στην ιστορία, ανεξάρτητα από το  ποια φάση της «καρδιογραφήματος» της εξέλιξης τυγχάνει να βιώνω, λαμβάνω με λαίμαργο ενδιαφέρον κάθε νέα στιγμή του ιστορικού χρόνου που μας φέρνει πιο κοντά στο νέο ποιοτικό άλμα.

Εννοείται πως παρά την ιστορική μου αισιοδοξία όπως την περιέγραψα πριν, δεν φαντάζομαι και λόγω ηλικίας πως θα συναντηθώ ιστορικά με  αυτά τα μεγάλα και τα ωραία που έχουμε μπροστά μας.

Αρκούμαι στην ευεργετική ικανοποίηση, πως σπρώχνω με τις ασήμαντη συνιστώσα μου, την κοινωνική συνισταμένη στην εξέλιξη και την πρόοδο.

 

*εννοείται πως δεν υπερασπίζομαι συνολικά και άκριτα τις κοινωνίες του «υπαρκτού» σοσιαλισμού μιας και τις θεωρώ μόνο ως μια πρώτη, ηρωική μεν, πρώιμη δε, απόπειρα εφαρμογής του κατά την οποία για αντικειμενικούς και υποκειμενικούς λόγους, έγιναν σοβαρές ιδεολογικές παραβιάσεις των σοσιαλιστικών αρχών που μοιραία επιβράδυναν και αντέστρεψαν την πορεία ολοκλήρωσής του.

Δημιούργησαν για μεγάλο διάστημα μια ιδιόμορφη αντιφατική κατάσταση όπου συνυπήρχαν ως αντιτιθέμενα από την μια οι νέες σοσιαλιστικές σχέσεις παραγωγής και οι μεγάλες εργατικές κατακτήσεις από τον απόηχο της επανάστασης και από την άλλη η ανάπτυξη μιας νέας μορφής εκμετάλλευσης από της γραφειοκρατία, ένα νέο γοργά αναπτυσσόμενο κοινωνικό στρώμα ελέγχου και ιδιοποίησης του κοινωνικού πλούτου.

Αντιφατική κατάσταση, που εξελισσόμενη έδωσε σε διαφορετικό βαθμό και ένταση στις κοινωνίες αυτές χαρακτηριστικά ανελεύθερων εκμεταλλευτικών καθεστώτων και που φυσικά λύθηκε με αντιδραστικό ποιοτικό άλμα προς τα πίσω,  με την σχεδόν αυτοκατάργηση τους, ώστε να συμβαδίσουν με τον υπόλοιπο καπιταλιστικό κόσμο που ολοένα και του έμοιαζαν περισσότερο.

Αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση.

 

Παραθέτω και ένα λινκ από την «ουδέτερη» Wikipedia για περαιτέρω διευκρίνιση των ορισμών, αν κριθεί αναγκαίο.

 

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82_%CF%85%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82